ग्रामपंचायत सोनेवाडी खुर्द

सोनेवाडी खुर्द हे गाव निफाड तालुक्याच्या ठिकाणापासून सुमारे ३ कि.मी. अंतरावर वसलेले आहे. हे गाव जिल्हा मुख्यालय नाशिकपासून अंदाजे ३७ कि.मी. अंतरावर आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार गावाचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १७२.२७ हेक्टर आहे. ग्रामपंचायती अंतर्गत १३६ कुटुंबे येथे वास्तव्यास असून लोकसंख्या ७७५ आहे, त्यामध्ये ३९९ पुरुष व ३७६ महिला यांचा समावेश होतो.

गावाचा भौगोलिक विस्तार प्रामुख्याने सपाट प्रदेशात असून शेतीयोग्य जमीन मोठ्या प्रमाणात आहे. गावाजवळील नाल्यांमुळे पिकांना पाणीपुरवठा होतो. येथे हवामान उष्णकटिबंधीय असून उन्हाळ्यात तापमान साधारणतः ३७°से. पर्यंत जाते, तर हिवाळ्यात १०°से. पर्यंत खाली येते. पावसाळ्यात सरासरी ६० ते ७० से.मी. पर्जन्यमान आढळते.

सोनेवाडी खुर्द गाव द्राक्ष, ऊस व कांदा उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असून परिसरात जलसंधारणाच्या योजनांमुळे पिकांसाठी पाण्याची उपलब्धता सुधारली आहे.

सोनेवाडी खुर्द गावाचे लोकजीवन साधे, श्रमप्रधान व पारंपरिक आहे. शेती हा येथील मुख्य व्यवसाय असून द्राक्ष, ऊस, कांदा, कापूस, मका व हंगामी भाजीपाला पिके मोठ्या प्रमाणावर घेतली जातात. शेतीसोबत काही लोक दुग्धव्यवसाय, कुक्कुटपालन व लघुउद्योग यातही कार्यरत आहेत.

गावात विविध सामाजिक, सांस्कृतिक व धार्मिक परंपरा जोपासल्या जातात. वर्षभरात साजरे होणारे उत्सव, सण आणि गावातील साप्ताह हा गावाच्या एकतेचे प्रतीक ठरतो. गणेशोत्सव, होळी, दिवाळी, नवरात्र तसेच स्थानिक देवतांच्या जत्रा या सणांना विशेष महत्त्व आहे.

येथील लोक मेहनती, मदतशील व "अतिथी देवो भव" या विचाराने वावरणारे आहेत. स्त्रियांचा सहभाग स्वयंसाहाय्य गटांच्या माध्यमातून ग्रामविकासात मोठ्या प्रमाणात दिसून येतो. तरुण वर्ग शिक्षण, खेळ आणि रोजगाराच्या संधी शोधत प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.

सोनेवाडी खुर्दच्या लोकजीवनात पारंपरिक ग्रामीण संस्कृतीसोबतच आधुनिकतेची झलकही दिसून येते, ज्यामुळे गावाचा विकास आणि एकात्मता दोन्ही जोपासले जातात.

सोनेवाडी खुर्द गावाचे सांस्कृतिक जीवन समृद्ध आणि विविधतेने नटलेले आहे. येथे वर्षभर धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. गावातील प्रमुख देवतांच्या पूजाअर्चा,  साप्ताह यांच्या निमित्ताने ग्रामस्थांमध्ये एकोपा व श्रद्धेची भावना दृढ होते.

गणेशोत्सव, नवरात्र, दिवाळी, होळी यांसारखे सण गावात उत्साहाने साजरे केले जातात. या सणांमुळे मुलं, तरुण आणि ज्येष्ठ नागरिक सर्वजण एकत्र येऊन आनंदोत्सव साजरा करतात.

गावात लोककला, कीर्तन, भजन आणि पारंपरिक खेळ यांचा विशेष प्रभाव जाणवतो. पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या परंपरा जपतानाच नवीन पिढी आधुनिकतेशी सुसंगत होत आहे.

स्त्रियांचा सहभाग ग्रामविकासात तसेच सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर आहे. स्वयंसहाय्य गटांच्या माध्यमातून महिला सामाजिक व आर्थिक प्रगतीस हातभार लावत आहेत.

यामुळे सोनेवाडी खुर्द गावाचे जीवन परंपरा व आधुनिकता यांचा सुंदर संगम साधत आजही एकात्मतेने टिकून आहे.

ग्रामदैवताचे मंदिर – गावातील मारुती मंदिर हे गावकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असून येथे दरवर्षी धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

हनुमान मंदिर – गावाच्या मध्यवर्ती भागात असलेले हे मंदिर उत्सव व सणासुदीला ग्रामस्थांच्या भेटीगाठींचे केंद्र असते.

शेती क्षेत्र व द्राक्षबागा – श्रीरामनगर द्राक्ष व ऊस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. गावातील हिरवीगार शेते, द्राक्षबागा आणि उसाची शेती पाहण्याजोगी आहे.

जलसंधारण प्रकल्प – आचोळा नाल्या मुळे पाणलोट क्षेत्राचा विकास व जलसंधारणाची चांगली सोय यामुळे परिसरात नैसर्गिक सौंदर्य खुलून दिसते.

सोनेवाडी खुर्द गाव निफाड तालुक्यातील मध्यवर्ती ठिकाणी असल्यामुळे आजूबाजूला अनेक गावे आहेत. ही गावे सोनेवाडी खुर्द सामाजिक, शैक्षणिक, व्यावसायिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या जोडलेली आहेत.

निफाड, सोनेवाडी बु ,सोनेवाडी खु.नैताळे शिवरे,शिवडी,रामपूर ,  ही सोनेवाडी खुर्द च्या आसपासची प्रमुख गावे आहेत.